Cà Phê Pha Phin Chảy Nhanh Hoặc Chảy Chậm Là Do Đâu?

Khi pha cà phê phin, tốc độ chảy ảnh hưởng trực tiếp đến hương vị ly cà phê. Nếu phin chảy quá nhanh, cà phê thường dễ nhạt và mỏng vị. Nếu phin chảy quá chậm, ly cà phê có thể bị gắt, nặng hoặc khó uống.

Tình trạng này không chỉ đến từ một nguyên nhân. Có thể do cỡ xay, lượng cà phê, lượng nước, cách đặt nắp gài, lỗ thoát dưới đáy phin, loại phin hoặc thao tác pha chưa ổn định.

Vì vậy, khi phin chảy chưa đúng ý, không nên chỉnh tất cả cùng lúc. Cách tốt hơn là kiểm tra từng yếu tố một để biết vấn đề thật sự nằm ở đâu.

Mục lục

• Trả lời nhanh: vì sao phin chảy nhanh hoặc chảy chậm?

• Khi nào phin được xem là chảy quá nhanh?

• Khi nào phin được xem là chảy quá chậm?

• Nên kiểm tra theo thứ tự nào?

• Cách chỉnh nhanh theo tình trạng

• Gợi ý từ Xưởng khi mua cà phê pha phin

Trả lời nhanh: vì sao phin chảy nhanh hoặc chảy chậm?

Có thể hiểu đơn giản:

• Chảy quá nhanh: thường do bột xay quá thô, cho quá ít cà phê, nắp gài đặt quá nhẹ hoặc lớp cà phê trong phin chưa đều.

• Chảy quá chậm: thường do bột xay quá mịn, nắp gài ép quá chặt, mặt cà phê không bằng phẳng hoặc lỗ phin bị bột mịn bít lại.

• Nguyên tắc sửa lỗi: chỉ điều chỉnh một yếu tố trong mỗi lần thử, ví dụ giữ nguyên lượng bột và chỉ thay đổi lực đặt nắp gài, để tìm đúng nguyên nhân.

Điểm quan trọng là chỉ nên chỉnh một yếu tố mỗi lần. Nếu vừa đổi cà phê, vừa đổi cỡ xay, vừa đổi lượng nước và đổi luôn cách nén phin, bạn sẽ khó biết nguyên nhân thật sự nằm ở đâu.

Khi nào phin được xem là chảy quá nhanh?

Phin có thể xem là chảy quá nhanh khi nước đi qua lớp cà phê trong thời gian ngắn, nước cốt xuống ly nhanh và màu cà phê nhạt hơn bình thường.

• Khi đó, ly cà phê thường có các dấu hiệu:

• Vị mỏng, thiếu độ đậm.

• Hậu vị ngắn.

• Pha sữa dễ bị ngọt nhưng thiếu vị cà phê.

• Cà phê đá dễ bị loãng nhanh.

Nguyên nhân thường gặp là bột cà phê quá thô, lượng cà phê ít, lớp cà phê trong phin không đều hoặc nắp gài đặt quá nhẹ.

Khi nào phin được xem là chảy quá chậm?

Phin chảy quá chậm là khi cà phê nhỏ giọt rất lâu, dòng chảy yếu hoặc gần như bị nghẹt. Khi đó, ly cà phê có thể đậm nhưng dễ bị gắt, đắng kéo dài hoặc nặng hậu.

Một số dấu hiệu thường gặp:

• Cà phê nhỏ giọt rất chậm.

• Bã cà phê bị bí, khó thoát nước.

• Ly cà phê có vị gắt, nặng.

• Uống đen hoặc uống sữa đều dễ bị nặng miệng.

• Nguyên nhân thường gặp là bột cà phê quá mịn, nắp gài ép quá chặt, mặt cà phê không đều, bột bị nén bí trong phin hoặc bột mịn bám vào các lỗ thoát dưới đáy phin. Khi lỗ phin bị bít, nước khó thoát xuống đều nên phin có thể chảy rất chậm, thậm chí gần như nghẹt.

Nên kiểm tra theo thứ tự nào?

Khi phin chảy chưa ổn định, bạn nên kiểm tra theo thứ tự sau.

1. Kiểm tra cỡ xay

Nếu phin chảy nhanh, cỡ xay có thể đang quá thô. Nếu phin chảy chậm, cỡ xay có thể đang quá mịn.

Đây là yếu tố nên kiểm tra đầu tiên, nhất là khi bạn vừa đổi sang một túi cà phê mới hoặc mua cà phê bột từ nơi khác.

Tại Xưởng, cà phê pha phin không được xay sẵn hàng loạt để chờ bán. Khi khách mua, Xưởng mới bắt đầu xay theo nhu cầu pha thực tế. Vì vậy, nếu bạn dùng phin nhỏ tại nhà hoặc phin lớn cho quán, có thể nói rõ cách pha để Xưởng chỉnh cỡ xay phù hợp hơn.

2. Kiểm tra lượng cà phê và lượng nước

Nếu dùng quá ít cà phê hoặc rót quá nhiều nước, ly dễ bị nhạt. Nếu dùng nhiều cà phê nhưng nước không đi qua ổn định, phin có thể chảy chậm và vị bị nặng.

Với khách pha tại nhà, Xưởng thường hướng dẫn mốc phin nhỏ khoảng 22g cà phê để dễ bắt đầu và dễ điều chỉnh. Với quán, Xưởng ưu tiên hướng dẫn phin lớn 150g vì dễ test, dễ kiểm soát chất lượng và ít rủi ro hao hụt hơn so với phin quá lớn.

Khi đã có một mốc pha ổn định, chỉ nên chỉnh từng yếu tố nhỏ ở lần pha tiếp theo.

3. Kiểm tra cách đặt nắp gài

Nắp gài, còn gọi là lưới nén trong phin, không nên ép quá mạnh làm bột cà phê bị bí. Nhưng cũng không nên đặt quá nhẹ khiến lớp cà phê không được giữ đều.

Cách an toàn là làm phẳng mặt cà phê, đặt nắp gài vừa tay và giữ thao tác giống nhau giữa các lần pha.

4. Kiểm tra đáy phin và lỗ thoát

Một nguyên nhân dễ bị bỏ qua là bột cà phê mịn bám vào các lỗ thoát dưới đáy phin. Khi lỗ phin bị bít, nước sẽ khó chảy xuống đều dù lượng cà phê và cỡ xay không thay đổi.

Trong hướng dẫn pha phin của Xưởng, sau khi cho cà phê vào phin, người pha nên cầm phin lên và vuốt nhẹ mặt dưới đáy phin bằng tay sạch hoặc dụng cụ khô sạch. Thao tác này giúp loại bỏ phần bột mịn bám ở lỗ thoát, hạn chế tình trạng phin bị nghẹt.

Với quán, thao tác này nên được đưa vào quy trình pha để nhân viên làm giống nhau giữa các lần pha.

5. Kiểm tra loại phin đang dùng

Cùng một loại cà phê nhưng phin khác nhau có thể cho tốc độ chảy khác nhau. Phin nhôm, phin inox, phin nhỏ, phin lớn hoặc phin có lỗ thoát khác nhau đều có thể làm kết quả thay đổi.

Vì vậy, khi test công thức, nên dùng cùng một loại phin để dễ kiểm soát.

Cách chỉnh nhanh theo tình trạng

Nếu phin chảy nhanh, bạn có thể thử:

• Xay mịn hơn một chút.

• Tăng nhẹ lượng cà phê.

• Đặt nắp gài đều hơn.

• Giảm lượng nước nếu ly đang quá nhạt.

Nếu phin chảy chậm, bạn có thể thử:

• Xay thô hơn một chút.

• Giảm lực nén nắp gài.

• Làm đều mặt cà phê trước khi rót nước.

• Vuốt nhẹ đáy phin để loại bỏ bột mịn bám lỗ thoát.

• Kiểm tra xem bột cà phê có quá mịn hoặc bị vón không.

Không nên chỉnh quá mạnh ngay lần đầu. Chỉ cần thay đổi nhỏ để xem ly cà phê cải thiện theo hướng nào.

Gợi ý từ Xưởng khi mua cà phê pha phin

Tại Xưởng, cà phê pha phin được chuẩn bị theo gu pha phin, nhưng cỡ xay không bị cố định cứng cho tất cả khách hàng. Khi khách mua, Xưởng mới bắt đầu xay để cà phê giữ được độ tươi tốt hơn và có thể chỉnh cỡ xay theo nhu cầu pha thực tế.

Với khách lẻ pha tại nhà, Xưởng có giấy hướng dẫn pha chế kèm theo, trong đó có mốc tham khảo cho phin nhỏ khoảng 22g cà phê. Nếu trong quá trình pha, phin chảy quá nhanh hoặc quá chậm, khách có thể báo lại tình trạng để Xưởng hỗ trợ chỉnh cỡ xay cho lần mua tiếp theo.

Với khách quán, Xưởng ưu tiên hướng dẫn phin lớn 150g để dễ test, dễ kiểm soát chất lượng và giảm hao hụt nếu mẻ pha chưa đạt. Xưởng không khuyến nghị bắt đầu test bằng phin 300g vì nếu pha không đạt, lượng cà phê phải bỏ đi sẽ nhiều hơn.

Cách làm này giúp khách không phải tự đoán hoàn toàn khi pha phin. Thay vào đó, khách có một mốc pha ban đầu, cỡ xay phù hợp hơn với loại phin đang dùng và có thể điều chỉnh dần theo gu uống thực tế.

Ghi chú từ Xưởng Cà Phê: Không có một cỡ xay nào là tuyệt đối đúng cho mọi chiếc phin. Tại Xưởng, cà phê không được xay sẵn hàng loạt để chờ bán; khi khách mua, Xưởng mới bắt đầu xay theo nhu cầu pha thực tế. Nếu phin của bạn chảy nhanh hoặc chảy chậm, hãy báo lại tình trạng khi mua lần sau để Xưởng hỗ trợ canh chỉnh cỡ xay phù hợp hơn với loại phin và gu uống của bạn.